|
KÜLTÜR / HALK EDEBİYATI |
|
1. Atasözleri
Atasözleri, yüzyıllar boyunca insanlar tarafından tecrübe edilmiş, doğruluğu deneylerle kanıtlanmış ve günümüze ulaşmış, geçmiş tecrübelerini nasihat şeklinde anlatan ve milletin ortak malı olan sözlerdir. Kırklareli’nde söylenen atasözlerinin bir kısmı muhakkak ki Ülkemiz genelinde bilinmektedir. Bölgesel olarak söylenen atasözlerinden bir kısmına şöyle örnek verilebilir:
Bağda izin olsun, yemeğe yüzün olsun,
Eşeğin canı yanarsa yarış atını geçer,
Harman döven öküzün ağzı bağlanmaz,
Keçinin yemediği ot karnını ağrıtır,
Mart ayı dert ayı, bir sepet saman ver Ali dayı
Tutulan kısrak harman döver,
Ver yiyeyim, ört yatayım.
2. Bilmeceler
Uzun kış gecelerinde, aile toplantılarında söylenip ortamı neşelendiren, insanı düşünmeye sevk eden halk edebiyatı ürünlerinden birisi de bilmecelerdir. Kırklareli’nde halk arasında söylenen bilmecelerden bazıları şunlardır:
Ağaç üstünde kara sapan (Zeytin)
Çarşıda satılmaz elle tutulmaz Ondan daha tatlı bir şey bulunmaz (Uyku)
Dağdan gelir sekerek Kara üzüm dökerek (Keçi)
Hey gidinin poturu Ev üstünde oturur (Baca)
Karşıdan baktım pek çok Yanına vardım hiç yok (Sis)
3. Deyimler
Deyimler, kendi anlamından biraz daha farklı anlam taşıyan, kalıplaşmış kelime veya kelime gruplarıdır. Kırklareli’nde derlenmiş deyimlerden bazıları şunlardır:
El etek çekmek Fıkır fıkır kaynamak Nal çakmak Var delisi olmak Yaş yere basmamak
4. Maniler
Maniler yazarı bilinmeyen, anlatılmak istenen hususu genellikle son iki dizesinde ifade eden, konuları aşk, özlem ve ayrılık olan, kafiye düzeni, (a,a,b,a) şeklindeki anonim folklor ürünleridir. Halk arasında yaygın olarak söylenen manilerden bir kaç örnek:
Ayva gömdüm samana Dumana bak dumana Şoför yarim var iken Gider miyim çobana ?
Bahçelerde sardunya Sardunyayı kırdın ya İstemiyom dermişsin Yine bana kaldın ya
Elimde zilli dare Taştan olur minare Çok isteştik sevdiğim Vermiyorlar ne çare
Karahalil üç bölüm Yavaş geliyor gülüm Bana yardan ayrılmak Ölüm geliyor ölüm
Saçını tarıyorsun Sen güzel arıyorsun Güzeli arar iken Benden de kalıyorsun
5. Ninniler
Ninniler, annelerin çocuklarını uyutmak için söyledikleri türkülerdir. Ninni, çocuğun altı temizlenip karnı doyurulduktan sonra yüksek sesle başlanıp, çocuğun uyumasına doğru alçalan bir sesle söylenir. Kırklareli ve çevresinde söylenen ninnilere bir örnek :
Dandini dandini danalı kuzu Elleri ayakları kınalı kuzu Asmaya kurdum salıncak Eline de verdim oyuncak Yine de uyumadı gitti Şu küçücük yumurcak Eee eee ee şimdi Bir eşek buldum ben şimdi Sahibi geldi ee şimdi O o o kuşu Nerelerde su kuşu Çalılıkta yuvası Mamacık getir babası Dandini dandini dastana Danalar girmiş bostana Kov bostancı dananı Yemesin bizim bostanı Eh ee ee Allah Uykucuklar ver Allah
|
|
|